Đại Đồng

善化寺

Số 6 phố Nam Tự, Đại Đồng, lập thời Đường, thịnh Liêu–Kim, quần thể Liêu–Kim nguyên vẹn nhất Trung Quốc. Bốn công trình gốc: sơn môn(Thiên Vương điện), Tam Thánh, Đại Hùng và Phổ Hiền các. Sơn môn Kim lớn nhất còn lại; Tam Thánh có đấu củng sen chéo Kim. Đại Hùng là một trong tám kiến trúc Liêu lớn; Cát Tường Thiên Nữ(Đại Cát Tường Công Đức Thiên) gọi tượng Liêu–Kim đẹp nhất. Đi bộ trong thành cổ, xe buýt vòng có trạm Thiện Hóa.

华严寺

Hoa Nghiêm ở góc tây nam thành cổ Đại Đồng, lập năm Trọng Hy 7 nhà Liêu (1038), là chùa hoàng gia Liêu–Kim bảo tồn tốt. Tọa tây hướng đông theo tục thờ mặt trời Khiết Đan. Đại Hùng Bảo Điện lớn nhất trong Phật điện Liêu–Kim còn lại ở Trung Quốc; chi vẫn lưu ly cao 4,5 m trên mái cũng lớn nhất. Bồ tát chắp tay lộ răng trong Bạc Già Giáo Tạng điện gọi ‘Venus phương Đông’. Tháp cao 43 m, dưới là địa cung Nghìn Phật bằng đồng tinh khiết.

悬空寺

Lịch sử, văn hóa, địa lý: chùa trên vách đỉnh Thúy Bình, khe Kim Long núi Hằng Sơn, huyện Hồn Nguyên, Đại Đồng. Lập năm 491, Thái Hòa 15 Bắc Ngụy, là kiến trúc gỗ cao trên vách cổ nhất, bảo tồn tốt nhất còn ở Trung Quốc và chùa duy nhất hợp Phật, Đạo, Nho. Không nên lên nếu sợ cao, cao tuổi hoặc trẻ nhỏ; nhìn từ chân núi cũng ấn tượng.

应县木塔

Lịch sử và địa lý: tháp gỗ Ứng Huyện, tức tháp Thích Ca chùa Phật Cung, thuộc Ứng Huyện, Sóc Châu, không thuộc Đại Đồng, cần đi liên thành phố. Xây năm Thanh Ninh thứ 2 nhà Liêu (1056), cao 67,31 mét, là tháp kiểu lầu hoàn toàn gỗ cao và cổ nhất còn tồn tại trên thế giới. Không đinh, không tán, dựa vào 54 kiểu đấu củng và mộng ghép, được gọi một trong ‘Ba kỳ tháp thế giới’. Hiện tháp nghiêng tây bắc, chỉ mở điện tầng 1; tầng 2 trở lên đóng bảo vệ.

大同城墙·九龙壁

Lịch sử, văn hóa và địa lý tường thành cổ Đại Đồng và Cửu Long Bích: thành cổ nằm ở trung tâm đô thị, diện tích khoảng 3,45 km² và đường bao gần hình vuông. Thành hiện nay được tướng Từ Đạt thời Minh mở rộng trên nền thành cũ vào năm Hồng Vũ thứ 5 (1372), chu vi khoảng 7,24 km. Tứ Bài Lâu (四牌楼) là trung tâm thành cổ và bố cục phố ngõ còn nguyên vẹn. Cửu Long Bích được xây năm Hồng Vũ thứ 25 (1392), là bình phong trước phủ Đại vương Chu Quế. Tường dài 45,5 m, cao 8 m, ghép từ 426 mảnh gốm tráng men nhiều màu. Đây là Cửu Long Bích tráng men cổ nhất và lớn nhất còn tồn tại ở Trung Quốc, sớm hơn bức ở Bắc Hải, Bắc Kinh khoảng 300 năm. Các rồng đều có bốn móng, theo quy chế phiên vương nhà Minh.

云冈石窟

Chủ yếu được tạc từ thế kỷ V đến đầu VI, hang đá Vân Cương thể hiện Phật giáo hoàng gia Bắc Ngụy bằng tượng Phật khổng lồ, phù điêu kể chuyện và phong cách biến đổi. Năm hang Đàm Diệu tạo nhóm thống nhất ban đầu; các hang sau có kiến trúc phức tạp hơn và trang phục, trang trí ngày càng Trung Hoa hóa. Phong hóa và bảo tồn cũng là câu chuyện di sản: đóng một phần và kiểm soát ánh sáng là biện pháp bảo vệ.

大同古城墙

Tường Đại Đồng hiện nay tái tạo vòng phòng thủ thời Minh dựa trên hình thức lịch sử, khảo cổ và tài liệu, nhưng gồm tái thiết hiện đại quy mô lớn. Trên tường có thể nhận ra cổng, chùa, lầu trống và khu xây mới theo trục, giúp hiểu quy hoạch trực quan. Giá trị là phân biệt lớp lịch sử, di tích khảo cổ và tái thiết thế kỷ XXI, không coi mọi viên gạch đá đều nguyên gốc.